آرا

بررسی دوره ای جهانی (Universal Periodic Review) براساس قطعنامه ی 60/251 مجمع عمومی سازمان ملل، ابزار نوین شورای حقوق بشر (Human Rights Council) برای ارزیابی وضعیت حقوق بشر در 192 کشور عضو سازمان ملل است. UPR یک دوره بررسی چهارساله است که اصول شفافیت، حمایت از دولت ها، عدم غافلگیری و منع اطلاعات محرمانه و مشارکت همه ی شهروندان را بستر کار خود قرار داده است. گروه کاری متشکل از 47 کشور عضو شورای حقوق بشر در سه دوره ی دو-هفته ای هر سال گزارش مربوط به 48 کشور را با تعامل با نمایندگان دولتی آن کشور مورد بررسی قرار می دهد که در نهایت منجر به انتشار گزارش نهایی توسط شورای حقوق بشر در جلسه ی آتی شورا می گردد.

گزارش نهایی شورا در مورد یک کشور مبنای تصمیمات بعدی همه ی نهادها و آژانس های سازمان ملل در مورد آن کشور است. همچنین متن کامل گزارش همراه با بحث های شفاهی و کتبی هنگام تنظیم گزارش، برای تمامی کشورهای عضو سازمان ارسال می گردد.

UPR هر کشور شامل سه گزارش است: 1- گزارش نخست را دولت تنظیم می کند که سند ملی خوانده می شود. سند ملی ایران را کمیسیون حقوق بشر قوه ی قضاییه به ریاست آقای لاریجانی تهیه خواهد کرد. 2- گزارش دوم توسط آژانس های سازمان ملل و نمایندگان بین المللی در کشور نوشته خواهد شد. 3- گزارش سوم برعهده ی NGOها و فعالین اجتماعی و سایر افراد ذی نفع گذاشته شده تا خود در قالب یک شهروند وضعیت حقوق بشر کشورشان را به سازمان ملل ارائه دهند.

UPR یک ویژگی بسیار باارزش دارد و آن تاکیدی ست که بر نقش سازمان های غیردولتی کرده است. برای نخستین بار در تاریخ تنظیم اسناد سازمان ملل از کلیه ی افراد ذی نفع (Stakeholders) خواسته شده است تا در تهیه ی این سند مشارکت داشته باشند. براساس قطعنامه ی 5/1 هجدهم ژوئن شورای حقوق بشر از همه ی سازمان های غیردولتی و موسسات حقوق بشری ملی، در کنار همه ی شهروندان ذی نفع خواسته شده است تا گزارشات و مشاهدات خود را از وضعیت حقوق بشر کشورشان، با تکیه بر اسناد و مدارک علمی و مستند، برای کمیساریای عالی حقوق بشر ارسال نمایند. UPR نهایی و منتشر شده ی کشورهایی که در نخستین دوره ی شورا مورد بررسی قرار گرفته اند وزن گزارشات مردم نهاد را در تصمیمات شورا به خوبی نشان می دهد. به بیان دیگر، برای نخستین بار این فرصت استثنایی برای تک تک ما شهروندان ایرانی فراهم شده است تا با تهیه ی گزارشی از آنچه نقض حقوق بشر در ایران می خوانیم، در تعیین سیاست های سازمان ملل نقش عینی و حقیقی داشته باشیم. گزارش ها با نام شخص حقیقی یا حقوقی و بدون تغییر در سایت کمیساریای عالی حقوق بشر منتشر می شود و در صورت تایید توسط کمیساریا به طور مستقیم در UPR ایران خواهد آمد.

متاسفانه هیچ فراخوان همگانی برای به مشارکت کشاندن شهروندان در این حرکت مهم انجام نگرفته و این نوشته اولین اطلاع رسانی عمومی به زبان فارسی در مورد تهیه ی UPR ایران است. درکنار این پست، با همه ی NGOها، فعالین مدنی و اجتماعی و سازمان های حقوق بشری که می شناختم تماس گرفتم و تیمی تشکیل داده ایم تا با توجه به وقت کمی که داریم مشارکت بالایی در UPR ایران داشته باشیم. چه به نظر ما و با توجه به بُرد گسترده ی انتشار گزارش، فرصتی استثنایی در اختیار داریم برای نشان دادن قدرت جامعه ی مدنی ایران و حضور شهروند ایرانی به جامعه ی جهانی، و همچنین بیان نقض حقوق بشر از زاویه ی دید شهروندی به دولت ایران، سازمان ملل و سایر کشورها.

محور گزارش ها حقوق بشر است و می تواند موضوعاتی مانند زنان، کودکان، آسیب های اجتماعی، محیط زیست، زندانیان سیاسی، اعتیاد، جوانان، اطلاعات و فناوری، رسانه، اقلیت ها، انتخابات اخیر و هر موضوع دیگری که نقض یکی از حقوق انسانی شناخته شده توسط سازمان ملل است را دربر بگیرد.

من دوره ی گزارش نویسی برای UPR را گذرانده ام و آماده ام تا هر کس را که مایل به ارائه ی گزارش است اما چیزی از گزارش نویسی یا حقوق بشر نمی داند حمایت کنم. لطفا با من تماس بگیرید.

نخستین بررسی UPR ایران توسط گروه کاری، اسفند ماه هشتاد و هشت است. تا اول سپتامبر برابر با دهم شهریور هشتاد و هشت فرصت دارید تا گزارش تان را برای کمیساریای عالی حقوق بشر بفرستید.

برای اطلاعات بیشتر:

http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/UPR/Documents/InfoNoteEN.pdf

http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/UPR/Pages/UPRMain.aspx