آرا

هفدهم فوریه جمعیت ملی حقوق زنان فرانسه نشستی برای پرسش از نمایندگان محلی برگزار کرد. ماهیت وجودی این نشستِ به شدت دموکراتیک، ارتباط و گفت و گوی مستقیم فعالین اجتماعی با نمایندگان احزاب بود. نمایندگان محلی -بخوانید اعضای شورای شهر- خود را در برابر یک NGO مسئول می دانستند و این مسئولیت نه فقط در پاسخ گویی که در شنود خواسته ها و یافتن امکانات تازه و راه های مشترک برای بهبود وضعیت زنان بود. بیشتر پرسش ها هم درباره ی خشونت بر زنان، حقوق دگرباشان، نابرابری در امکان شغلی، حقوق نابرابر برای کار یکسان، بیکاری زنان، حقوق کار زنان تن فروش، مشکلات زنان بی کاغذ و مهاجر بود.

به ترتیب از راست به چپ: Anne LECLERC عضو کمیته اجرایی حزب ان.پ.ا (پشت برگ ها)،  Emmanuelle COSSE دبیرکل پیشین اکت آپ و عضو حزب سبزهای فرانسه،  Anne HIDALGO معاون اول شهردار پاریس،  Michelle ERNIS مشاور شهردار و مسئول ناحیه ای حزب ان.پ.ا،‌ Martine BILLARD نماینده ی پارلمان

چند نفر از فعالین کمپین در پاریس موفق شدند مسئولیت بخش بین الملل این نشست را بگیرند. ما از این فرصت باارزش برای معرفی جنبش سبز و فعالین زنان در ایران استفاده کردیم. پیش از آن شکریه حیدر،  رئیس انجمن نگار برای حمایت از زنان افغان، چند دقیقه ای کوتاه اما بسیار تاثیرگذار صحبت کرد. او از اینکه دولت های اروپایی پس از شکست در جنگ می خواهند با طالبان پای میز مذاکره بنشینند متاسف بود. پس از کنفرانس لندن دولت ها تصمیم گرفتند به ازای زمین گذاشتن اسلحه، حقوق و امکانات در اختیار طالبان قرار دهند. نگار معتقد است که چیزی به نام «طالبان مدرن» وجود ندارد و دادن امکانات به طالبان به معنی تضییع بیشتر حقوق زنان و جلوگیری از تصویب قانون اساسی نوین برای افغانستان خواهد بود. به همین دلیل از سیاست مداران حاضر در جلسه خواست که پول خود را به نام «برقراری صلح در افغانستان» صرف بازگرداندن طالبان به حکومت افغانستان نکنند.

او اشاره ای هم به قانون بحث برانگیز منع استفاده از برقه در فرانسه کرد و گفت نگذارید طالبان کم کم در فرهنگ تان نفوذ کند.

پس از پخش مصاحبه ای که بچه ها از یک فعال اجتماعی در کنگو گرفته بودند، فیلم کوتاهی از جنبش سبز و زنان در جنبش سبز به نمایش درآمد.

کوتاه بگویم که جامعه ی فرهنگی-سیاسی فرانسه با همین نشست های مدنی شکل می گیرد و من از حضور فعال ایرانیان در چنین گردهم آیی هایی بسیار خوشحالم.

پدر و مادر من چند سالی است که با همکاری SGP و چند سازمان غیردولتی، به لایه های زیرین جامعه نحوه ی مشارکت و تشکیل سازمان محلی و فعالیت در چهارچوب NGO را آموزش می دهند. یکی از مناطق کاری شان طالقان است و می خواهند با مشارکت مردم محلی طرح توسعه ی پایدار برای طالقان تنظیم می کنند. ارزش سازمان های محلی به نیرویی است که به جوامع محلی می دهد تا خود در بهبود زندگی شان تلاش کنند. سازمان محلی افراد را توانمند می سازد تا خودشان بیندیشند و به شکل مشارکتی و با همکاری با سازمان ها و نهادهای دیگر شرایط شان را تغییر دهند. در این پروسه، آگاهی و رشد ملموس انسانها را می توان دید که چگونه توانمند می شوند. از سازمان های محلی و نقش شان در توسعه ی مدنی یک جامعه بیشتر خواهم نوشت. فقط می خواهم از مراسم زیبایی که مردم یک روستا برای نخستین بار برگزار کردند بنویسم.

گردو یکی از با ارزش ترین درختان روستای نسا است؛ هم به خاطر زیبایی، هم تاثیرات زیست محیطی اش بر هوا و خاک و هم به خاطر درآمد اقتصادی که برای روستانشینان دارد. امسال درختان گردو محصول ندادند. اعضای سازمان محلی روستا در یک حرکت خودجوش تصمیم گرفتند که جشنی برای درختان گردو بگیرند و از آنها قدردانی کنند.

صبح زود مهمانان را در روستا گرداندند تا با بافت خانه ها و مردم آشنا شوند. سپس در مسجد روستا –که همان سالن گردهم آیی ست – برای گردوها شعر خواندند و از درختان گردو به خاطر اینکه این همه سال محصول داده اند و در زندگی شان حضور داشتند قدردانی کردند. برای من این فضای پست مدرن که در مسجد کاهگلی روستا، خانم ها با روسری های رنگی کنار مردان بنشینند و جوانان روستا با پروژکتور اسلایدهایی از طبیعت روستا، درختان گردو و سالخوردگان نشان بدهند خیلی تاثیرگذار بود. هم به خاطر فرهنگ زیست محیطی شان و احترام به طبیعت، و هم به خاطر دیدن تک تک چهره هایی که چقدر اجتماعی و فعال برای حل مشکلاتشان مشارکت می کردند. پذیرایی هم نان و پنیر شور محلی با گردو و آش خیلی خوشمزه ی محلی بود.

در این یکساله که برای تشکیل و مدیریت سازمان های محلی همکاری می کنم به توانایی و شعور مردم ایمان آورده ام. تنها کمبود یک انسان، هر کس که باشد و هر کجا که باشد، دسترسی نداشتن به آگاهی است.

«هر دو جنبه ی محیط زیست انسانی، طبیعی و انسان-ساخت، برای رفاه و بهره مندی از حقوق پایه ای انسانی و حق حیات لازم اند. حمایت و ارتقای محیط زیست…خواست همه ی مردم جهان و مسئولیت همه ی دولت هاست.»[1]

بیانیه ی کنفرانس استکهلم 1972

جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست دوازده سال پیش نخستین بازار سبزش را برگزار کرد. هدف بازار سبز آموزش پایه ای ترین خواست های زیست محیطی که هر شهروند باید بداند، افزایش دوستی انسان و طبیعت و درگیر کردن گروه های گوناگون اجتماعی برای حفاظت از محیط زیست بود. بازار توانست نویسندگان و بازیگران سرشناس، هنرمندان کوچک ارف، دانشجویان علاقه مند به محیط زیست، گروه های تئاتر دانشجویی، زنان سرپرست خانوار و دیگر سازمان های غیردولتی محیط زیستی را برای پیشبرد آگاهی زیست محیطی کنار هم گرد آورد. دومین بازار نیز در سال 78 در شیرخوارگاه آمنه برگزار شد.

پس از سالها جمعیت زنان دوباره می خواهد بازار سبز راه بیندازد. ردپای فرهنگ برگزار کنندگان در چیدمان غرفه ها و ارزش های فرهنگی که بازار متعهد به آنهاست، این بار هم دیده می شود. یونیسف و یونیک ایران برای کودکان و محیط زیست حاضر خواهند بود.[2] برای دوستی بیشتر بچه ها با حیوانات با همکاری انجمن وفا جای کوچکی برای حیوانات خانگی خواهیم داشت که دوست گربه ی من برای بچه ها و بزرگسالان درباره ی رفتار با حیوانات و نگهداری شان آموزش می دهد. گروه های موزیک کودکان اجرا خواهند داشت. فیلم ها و اسلایدهای زیست محیطی در آمفی تئاتر به نمایش در خواهند آمد. غرفه ای برای آموزش تغذیه ی سالم برای کودکان با دید زیست محیطی دیده شده. با استدلر، لیرا، ماد، سم، پرستو و چندتایی دیگر همکاری کرده ایم تا لوازم تحریر زیست محیطی با طرح های زیست محیطی این خانم مهربان برایمان بزنند. ساخت کاردستی ها و وسایلی را آموزش می دهیم که از مواد دور ریختنی و بازیافتی درست می شوند. آموزش نگهداری از گل و گیاه و فروش گیاه های سبز خانگی را خواهیم داشت. همچنین برای توانمند سازی زنان، با همکاری با سازمان های محلی شهرری و گلابدره، زنان سرپرست خانواده آش و عرقیجات سنتی و قارچ هایی که خودشان می کارند را می فروشند. دیگر سازمان های غیردولتی زیست محیطی هم فعالیت ها و سازمان شان را معرفی خواهند کرد.

همه ی اینها با ایده ی میترا البرزی منش، به کوشش اعضای فعال جمعیت و با پشتیبانی بخش آموزش سازمان حمل و نقل و ترافیک امکان پذیر شده است. بازار از سه شنبه بیست و چهارم شهریور تا یکشنبه بیست و نهم، از چهار تا یازده شب برگزار خواهد شد.[3]

سبز باشید و به طبیعت احترام بگذارید !

[2] من مسئول غرفه های سازمان ملل خواهم بود.

[3] مکان: بزرگراه اشرفی اصفهانی، میدان پونک، بلوار میزابابایی، خیابان عدل شمالی، پارک آموزش ترافیک

سازمان ملل متحد از فوریه 1946 و پس از قطعنامه ی  1296 (XLIV) شورای اقتصادی و اجتماعی همواره بر همکاری با NGO ها و سایر سازمان های غیر دولتی تاکید داشته است. گرچه سازمان ملل همبستگی میان دولت های عضو است اما سازمان همواره بر آن بوده تا از اطلاعات و مشارکت دیگر نهادهای مدنی و اجتماعی برای دستیابی به اهداف توسعه و بهبود حقوق بشر بهره جوید.

ماده ی 71 منشور ملل متحد بیان می کند:

«شورای اقتصادی و اجتماعی می تواند برای مشاوره با سازمان های غیر دولتی که به امور در صلاحیت شورا اشتغال دارند، هرگونه مقررات لازم را اتخاذ نماید. این مقررات ممکن است شامل موسسات بین المللی و در صورت لزوم پس از مشورت با عضو ذی نفع سازمان، شامل موسسات ملی باشد.»

بر پایه ی همین ماده است که شورای اقتصادی و اجتماعی می تواند با سازمان ها و گروه های غیردولتی همکاری کند.

پس از این دیباچه ی بسیار کوتاه، آنچه در این پست می خواهم معرفی کنم «مقام مشورتی» NGO ها است. «مقام مشورتی» -Consultative Status- یک جایگاه و اعتبار ارزشمند است که شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل با شرایط ویژه به برخی NGO ها اعطا می کند تا بتوانند در جلسات علنی شورا نظر شفاهی و مکتوب بدهند. به بیان دیگر NGO های دارای مقام مشورتی دارای اقتداری همسان با یک دولت در سازمان ملل هستند، عضو سازمان به شمار می آیند و برای شرکت در جلسات مجمع عمومی در موضوعات گوناگون از طرف سازمان دعوت می شوند. برای نمونه در بررسی گزارش دوره ای جهانی تنها NGO های دارای مقام مشورتی می توانند در جلسه ی بررسی گزارش یک کشور نظر کتبی و شفاهی بدهند.

سه گروه مقام مشورتی عام (General) ، خاص (Special) و در فهرست (Roster) برای مشارکت توسط شورا اهدا می شود.

سازمان عفو بین الملل، دیده بان حقوق بشر، کنفدراسیون بین المللی اتحادیه های آزاد کارگری، صلیب سرخ، شورای بین المللی محیط زیست و کمیسیون بین المللی حقوقدانان از شناخته شده ترین NGO های دارای مقام مشورتی هستند که جایگاه ویژه ای در تصمیم گیری ها و حتی صدور قطعنامه های حقوق بشری در سازمان ملل دارند.

شرایط عمومی احراز مقام مشورتی در شورا:

1. سازمان باید با موضوعاتی که در حیطه ی صلاحیت شورای اقتصادی و اجتماعی و ارگان های فرعی آن است، مرتبط باشد.
2. اهداف و مقاصد سازمان باید تابع روح، مقاصد و اصول منشور سازمان ملل باشد.
3. سازمان، باید تعهد کند که از فعالیت سازمان ملل پشتیبانی نموده و بنا به اهداف، مقاصد، طبیعت و حیطه ی صلاحیت و فعالیت های خویش، آگاهی نسبت به اصول و فعالیت سازمان ملل را افزایش دهد.

شرایط خاص احراز مقام مشورتی در شورا:

1. سازمان باید در زمینه صلاحیت خاص خود، از جایگاهی شناخته شده یا ویژگی نمایندگی برخوردار باشد. جایی که سازمان های متعددی با اهداف، منافع و دیدگاه های اساسی مشابه در زمینه ای فرضی وجود دارند، بایستی یک کمیته ی مشترک یا سازمان مجاز دیگری را به منظور مشورت با شورای اقتصادی و اجتماعی تشکیل دهند.
2. سازمانی که متقاضی جایگاه مشورتی است، باید مدرک مستدلی را به دبیرخانه ارائه کند مبنی بر اینکه به هنگام پذیرش درخواست آن از سوی دبیرخانه، دستکم برای مدت دو سال موجودیت داشته است.
3. سازمان باید یک دفتر مرکزی زیر نظر مسئول اجرایی و نیز یک اساسنامه ی تایید شده از طرق دموکراتیک داشته باشد که نسخه ای از آن به دبیرکل سازمان ملل واگذار گردد. همچنین با برگزاری کنفرانس ها با دیگر نهادهای نمایندگی، سیاست های خود را تعیین و یک ارگان را مسئول اجرای این سیاست ها نماید.
4. سازمان باید مجاز باشد که از طریق نمایندگان قانونی خود از جانب اعضا سخنرانی نماید. در صورت نیاز، شواهد مربوط به وجود این اختیار باید ارائه گردد.
5. سازمان باید دارای یک ساختار نمایندگی باشد. همچنین راهکارهایی مناسب برای پاسخ گویی به اعضایی که از طریق اعمال حق رای و سایر روندهای تصمیم گیری شفاف و دموکراتیک، کنترل موثری بر سیاست ها و عملکردهای آن دارند، مورد نیاز می باشد.
6. منابع اساسی سازمان، در ابتدا باید از کمک های وابسته های ملی، سایر اجزا یا تک تک اعضا تامین شود. درجایی که کمک های داوطلبانه دریافت می شود میزان کمک و اهداکنندگان آن باید صادقانه برای کمیته سازمان های غیردولتی شورا مشخص گردد. هرگونه کمک مالی یا دیگر کمک ها، مستقیم یا غیرمستقیم، از یک دولت به سازمان باید از طریق دبیرکل به کمیته اعلام گردد و کاملا در سوابق مالی سازمان ثبت شده و مطابق با اهداف سازمان ملل به مقاصد مورد نظر اختصاص داده شود.[1]

بررسی درخواست NGO ها برای کسب یا تغییر جایگاه مشورتی از وظایف کمیته ی سازمان های غیردولتی شورای اقتصادی و اجتماعی است.

3051 سازمان غیر دولتی دارای مقام مشورتی با شورا هستند. تا کنون نوزده سازمان غیردولتی ایرانی توانسته اند مقام مشورتی خاص شورا را دریافت کنند.

ویژگی هایی که برای دریافت مقام مشورتی آمده اند برای NGO های ایرانی که بیش از دو سال سابقه ی فعالیت داشته باشند، ساده و قابل دستیابی هستند. تنها فرآیند اداری ثبت باید پیموده شود تا یک NGO به مقام ارزشمند مشورتی دست یابد که گستره ی کارکرد NGO را از سطح ملی به سطح بین المللی ارتقا می دهد و خود به خود NGO را یک نهاد بین المللی دارای اعتبار می کند، که علاوه بر امکان حضور در سازمان ملل، برای سایر فعالیت های NGO نیز مفید خواهد بود. برای نمونه دفاتر و آژانس های سازمان ملل برای سیاست گزاری ها و پروژه هایی که در ایران اجرا می کنند همواره با NGO های دارای مقام مشورتی همکاری می کنند.

اگر عضو یک سازمان غیر دولتی هستید و شرایط بالا را دارید، هر چه زودتر برای کسب مقام مشورتی اقدام کنید.

برای مطالعه ی بیشتر در سایت سازمان ملل:

http://www.un.org/esa/coordination/ngo/faq.htm

[1] ترجمه از کتاب سازمان های بین المللی، نگارش دکتر رضا موسی زاده، چاپ نهم، نشر حقوقی میزان